تیغ اور فرز در مدل های مختلفی تولید می شود که هرکدام برای کاری مشخص، از ایجاد شیار و برش تا گرد کردن لبه ها و اجرای اتصالات چوبی، کاربرد دارند. برای انتخاب تیغ مناسب باید به شکل و قطر تیغه، جنس لبه برنده و نوع متریالی که با آن کار می کنید توجه داشته باشید. این موارد بر دقت برش، کیفیت سطح و دوام تیغ تاثیر می گذارند. تیغ اور فرز یکی از ابزارهای کاربردی در کنار سایر ابزار برقی و شارژی است و انتخاب درست آن می تواند کیفیت و سرعت کارهای نجاری و MDF کاری را بهبود دهد.
انواع تیغ اور فرز بر اساس شکل و کاربرد
انواع تیغ اور فرز براساس شکل و کاربرد، برای ایجاد شیار، پرداخت لبه، پخ زدن، فرم دهی و اجرای اتصالات مختلف طراحی شده اند. رایج ترین انواع تیغ ها، عبارتند از:
- تیغ اور فرز مستقیم
- تیغ اور فرز لبه گیر
- تیغ اور فرز پخ زن
- تیغ اور فرز گردکننده لبه
- تیغ اور فرز ابزارخور یا پروفیل زن
- تیغ اور فرز شیارزن V شکل
- تیغ اور فرز دم چلچله ای
- تیغ اور فرز پرداخت هم سطح
- تیغ اور فرز شیارزن T شکل یا زیر بر
-
تیغ اور فرز مستقیم
تیغ اور فرز مستقیم لبه های برنده صاف و موازی با محور تیغ دارد و برای ایجاد شیار، برش حفره و صاف کردن لبه های داخلی چوب و MDF استفاده می شود. این تیغ در قطرهای مختلف تولید می شود؛ مدل های باریک برای شیارهای ظریف و مدل های قطورتر برای شیارهای پهن مناسب هستند. در نجاری، از تیغ مستقیم برای ساخت شیارهای نصب اتصالات، ایجاد فضای قرارگیری لولا و فرم دهی بخش های داخلی قطعات استفاده می شود. برای رسیدن به عمق دلخواه، به ویژه در شیارهای عمیق، برش را در چند مرحله انجام دهید و برای ایجاد خطوط صاف از خط کش راهنما یا شابلون کمک بگیرید.
تیغ اور فرز لبه گیر
تیغ اور فرز لبه گیر معمولا بدنه ای استوانه ای و بلبرینگ راهنما دارد که حرکت آن را در امتداد لبه قطعه کنترل می کند. این تیغ برای حذف نوار اضافی و هم سطح کردن لبه با بدنه اصلی طراحی شده است. در ساخت کابینت، قفسه و وسایل MDF روکش دار، از آن برای ایجاد لبه ای صاف و جلوگیری از باقی ماندن برجستگی نوار استفاده می شود.
تیغ اور فرز پخ زن
تیغ اور فرز پخ زن لبه برنده ای زاویه دار دارد که گوشه های تیز چوب را به سطحی مورب تبدیل می کند. این تیغ با زاویه های مختلف، به ویژه ۴۵ درجه، تولید می شود و میزان پخ به زاویه تیغه و عمق برش بستگی دارد. در نجاری، از آن برای فرم دهی لبه میز، قاب در، چارچوب و قطعات دکوراتیو استفاده می کنند. مدل های بلبرینگ دار نیز حرکت تیغ را در امتداد لبه هدایت می کنند تا پخ با عرض یکنواختی ایجاد شود.
تیغ اور فرز گردکننده لبه
تیغ اور فرز گردکننده لبه با قسمت برنده منحنی خود، گوشه های تیز چوب را به لبه هایی گرد و نرم تبدیل می کند. شعاع انحنا در اندازه نهایی گردشدگی تاثیر دارد؛ برای مثال، شعاع ۶ میلی متر نسبت به شعاع ۳ میلی متر، لبه گردتری ایجاد می کند. این تیغ در ساخت میز، قفسه، دسته های چوبی و وسایل دکوراتیو کاربرد دارد و به کاهش تیزی گوشه ها و زیباتر شدن ظاهر قطعه کمک می کند. مدل های بلبرینگ دار نیز امکان حرکت یکنواخت در امتداد لبه را فراهم می کنند.
تیغ اور فرز ابزارخور یا پروفیل زن
تیغ اور فرز پروفیل زن با لبه های برنده طرح دار و ترکیبی از قوس ها و فرورفتگی ها، امکان ایجاد نقش های متنوع روی چوب را فراهم می کند. این تیغ بیشتر برای ساخت لبه های ابزارخورده و تزئینات چوبی به کار می رود؛ از جمله حاشیه قاب های منبت کاری نشده، درهای کابینت کلاسیک، قرنیزهای طرح دار و لبه میزهای چوبی. شکل نهایی برش به فرم تیغه بستگی دارد و هر مدل، نقش متفاوتی روی لبه قطعه ایجاد می کند.
تیغ اور فرز شیارزن V شکل
تیغ اور فرز V شکل، نوکی تیز با دو سطح برنده زاویه دار دارد که رد برش آن به شکل حرف V روی چوب باقی می ماند. همین فرم، آن را برای حکاکی حروف و اعداد، ترسیم خطوط ظریف و ایجاد نقش های هندسی مناسب می کنداین تیغ بیشتر روی پلاک های چوبی، نمای درهای چوبی و جعبه های تزئینی به کار می رود؛ جایی که خطوط حک شده بخشی از طرح نهایی قطعه هستند.
تیغ اور فرز دم چلچله ای
تیغ اور فرز دم چلچله ای، سری با لبه های مورب و پهن شونده دارد که شیاری با مقطع ذوزنقه ای ایجاد می کند. این فرم برای ساخت اتصال دم چلچله ای مناسب است؛ اتصالی که دو قطعه چوب را به هم قفل می کند و مقاومت خوبی در برابر جدا شدن دارد. در نجاری، از این تیغ بیشتر برای ساخت اتصالات کشو، جعبه های چوبی و قطعاتی استفاده می شود که اتصال محکم و ظاهری تمیز در آن ها اهمیت دارد.
این اتصال در ساخت کشو و جعبه های چوبی، به ویژه در محل اتصال دیواره ها، کاربرد دارد و در نوع کشویی برای نصب طبقه داخل بدنه کمد یا قفسه نیز استفاده می شود.
تیغ اور فرز پرداخت هم سطح
تیغ اور فرز پرداخت هم سطح یا Flush-trim معمولا بدنه ای استوانه ای با لبه های برنده مستقیم و بلبرینگ راهنما دارد. قطر بلبرینگ با قطر برش هماهنگ است تا تیغه بتواند اضافه متریال را مطابق با لبه شابلون یا سطح مرجع بردارد. این تیغ در نجاری برای هم سطح کردن نوار لبه MDF، برش قطعات لمینت شده و ساخت چند قطعه با شکل یکسان، به ویژه در لبه های منحنی، کاربرد زیادی دارد. مدل های بلبرینگ پایین و بالا نیز برای موقعیت های متفاوت شابلون طراحی شده اند؛
تیغ اور فرز شیارزن T شکل یا زیر بر
تیغ اور فرز زیر بر یا T شکل، سری با لبه های برنده افقی و بدنه باریک تر دارد که پس از ورود به شیار اولیه، فضای عریض تری زیر سطح چوب ایجاد می کند. این تیغ برای ساخت شیارهای T شکل و زیرسطحی به کار می رود؛ شیارهایی که امکان قرارگیری مهره، پیچ یا اتصالات کشویی را فراهم می کنند. از آن برای نصب ریل های T شکل روی میز کار، ساخت پنل های نگهدارنده ابزار و ایجاد مسیر حرکت گیره ها در نجاری استفاده می شود.
انواع تیغ اور فرز بر اساس جنس تیغه
جنس لبه برنده تعیین می کند تیغ اور فرز تا چه اندازه در برابر اصطکاک و حرارت ناشی از برش مقاومت کند و چه مدت تیزی خود را حفظ کند. این تفاوت هنگام کار با MDF، چوب سخت یا قطعات روکش دار اهمیت بیشتری پیدا می کند؛ چون میزان سایش تیغه و کیفیت لبه برش در هرکدام متفاوت است. انتخاب جنس مناسب باید با حجم کار و نوع متریالی که برش می زنید هماهنگ باشد.
تیغ اور فرز فولاد تندبر HSS
تیغ اور فرز HSS از فولاد تندبر ساخته می شود و یکی از مزیت های آن، امکان تیزکاری مجدد و استفاده دوباره است. این ویژگی برای نجارانی که گاهی به تیغ نیاز دارند و حجم برش روزانه شان زیاد نیست، می تواند هزینه نگهداری ابزار را کاهش دهد. بااین حال، هنگام برش مداوم MDF و نئوپان، ذرات ساینده این مواد باعث می شوند لبه برنده HSS زودتر از تیغ کاربیدی کند شود. به همین دلیل، این تیغ بیشتر برای بعضی کارهای سبک روی چوب مناسب است؛ اما برای کارگاه هایی که مرتب با MDF یا چوب سخت سروکار دارند، معمولا گزینه بادوام تری لازم است.
تیغ اور فرز کاربیدی یا الماسه
تیغ های کاربیدی از لبه های برنده سخت و مقاوم در برابر سایش بهره می برند و برای کار مداوم روی MDF، نئوپان، چوب سخت و مواد روکش دار انتخاب رایجی هستند. در بازار، اصطلاح «الماسه» معمولا برای همین تیغه های کاربیدی نیز استفاده می شود؛ این نام الزاما به معنی استفاده از الماس واقعی نیست. مدل های کاربید یکپارچه و مدل های دارای لبه کاربیدی لحیم شده، ساختارهای متفاوتی دارند. هر دو نوع به تنظیم صحیح دور، پیشروی مناسب و جلوگیری از ضربه نیاز دارند؛ زیرا سختی بالا به تنهایی مانع لب پریدگی تیغه نمی شود.
تفاوت تیغ اور فرز تک لبه و دولبه
تعداد لبه های برنده در انتخاب تیغ اور فرز اهمیت دارد؛ چون بر فضای خروج براده و نحوه برش تاثیر می گذارد. تیغ تک لبه فضای بیشتری برای تخلیه براده دارد و در بعضی عملیات شیارزنی، به ویژه با دستگاه های CNC، امکان پیشروی مناسب را فراهم می کند. تیغ دولبه معمولا برش متعادل تری ایجاد می کند و برای بسیاری از کارهای معمول نجاری و پرداخت لبه کاربرد دارد. البته کیفیت نهایی فقط به تعداد لبه ها بستگی ندارد؛ جنس و تیزی تیغه، سرعت چرخش و نرخ پیشروی هم در نتیجه کار موثرند. برای جلوگیری از سوختگی سطح چوب یا شکستن تیغ، سرعت دستگاه و میزان پیشروی را مطابق مشخصات سازنده تنظیم کنید.
نتیجه گیری
انتخاب تیغ اور فرز به نوع برش، جنس قطعه و نتیجه مورد انتظار بستگی دارد. تیغ های مستقیم، لبه گیر، پخ زن، گردکننده و پروفیل زن برای برش و فرم دهی لبه ها کاربرد دارند؛ مدل های V شکل، دم چلچله ای، پرداخت هم سطح و T شکل نیز برای حکاکی، اجرای اتصالات و ایجاد شیارهای خاص استفاده می شوند. از نظر جنس، تیغ های HSS برای برخی کارهای سبک و تیغ های کاربیدی برای برش مداوم مواد ساینده مانند MDF مناسب تر هستند. با توجه به نوع کار، تعداد لبه های برنده و سازگاری تیغ با دستگاه را هم بررسی کنید تا بتوانید از میان مدل های موجود در ابزار توتا، گزینه مناسب تری انتخاب کنید.
سوالات متداول
تیغ اور فرز برای MDF کدام است؟
برای برش مداوم MDF، تیغ کاربیدی معمولا انتخاب مناسبی است؛ زیرا در برابر سایش ناشی از ذرات فشرده چوب مقاومت بیشتری دارد. برای برش مستقیم، تیغ مستقیم کاربیدی و برای هم سطح کردن نوار لبه، تیغ لبه گیر مناسب است. انتخاب نهایی به ضخامت MDF، نوع روکش و توان دستگاه بستگی دارد.
تفاوت تیغ اور فرز مستقیم و لبه گیر چیست؟
تیغ مستقیم برای ایجاد شیار، برش پاکتی و برداشت مواد از داخل قطعه استفاده می شود؛ اما تیغ لبه گیر برای حذف اضافه نوار یا هم سطح کردن لبه نسبت به سطح مرجع طراحی شده است. بسیاری از تیغ های لبه گیر بلبرینگ دارند تا مسیر برش را روی لبه قطعه دنبال کنند.
آیا هر تیغ اور فرز به همه دستگاه ها می خورد؟
خیر. قطر ساق تیغ باید با کولت دستگاه مطابقت داشته باشد؛ برای مثال، تیغ ساق ۶ میلی متری را نباید در کولت نامتناسب نصب کرد. همچنین حداکثر دور مجاز تیغ، قطر برش، طول تیغه و توان دستگاه اهمیت دارند.