مته گردبر یک ابزار برشی است که بر روی انواع دریل نصب می شود تا حفره هایی با قطر بزرگ و دقیق در متریال های مختلف از جمله آهن، استیل، چوب، سنگ، شیشه و پلاستیک ایجاد کند. انواع مته گردبر شیاری دایره ای در سطح قطعه کار ایجاد می کند و بخش مرکزی را به صورت یک تکه جدا می کند. علاوه براین، مته گردبر چوب یکی از مهم ترین اقلام در لیست ابزار مورد نیاز نجاری است که برای ایجاد حفره های گرد، دقیق و تمیز روی انواع چوب و ام دی اف (MDF) کاربرد حیاتی دارد.
انواع مته گردبر بر اساس کاربرد
انتخاب گردبر بر اساس متریال هدف، مهم ترین گام در سوراخ کاری تمیز و ایمن است. دندانه ها و آلیاژ بدنه هر مته متناسب با سختی و چگالی متریال هدف طراحی شده اند. پرکاربردترین انواع مته گردبر بر اساس جنس سطح کار برای بهترین مدل نتیجه شامل موارد زیر هستند:
- مته گردبر آهن
- مته گرد بر استیل
- مته گرد بر ام دی اف و چوب
- مته گرد بر سنگ و گرانیت
- مته گردبر سرامیک
- مته گرد بر بتن
- مته گرد بر پلاستیک و پلی اتیلن
- مته گرد بر شیشه
- مته گرد بر متغیر
- مته گرد بر نمونه بردار
مته گردبر آهن
مته گردبر آهن از آلیاژ فولاد با درصد مشخصی کبالت ساخته می شود تا در برابر حرارت بالای ناشی از اصطکاک فلزات مقاومت کند. مته گردبر آهن برای ایجاد سوراخ روی ورق های آهنی، چدن، آلومینیوم و لوله های فلزی به کار می رود. دندانه های ریز و فشرده آن، برشی یکنواخت ایجاد کرده و از سر خوردن مته جلوگیری می کنند. برای افزایش طول عمر این ابزار، استفاده از مایع خنک کننده (آب صابون) و تنظیم دریل روی دور پایین جهت کنترل حرارت کاملا حیاتی است.
مته گرد بر استیل
استیل به دلیل سختی بالا زیاد، نیاز به مته گردبری فوق العاده سرسخت دارد. مته گردبر استیل مجهز به کبالت بالا است. این آلیاژها مانع از کند شدن سریع مته در برابر اصطکاک شدید می شوند. شیارهای عمیق روی بدنه این گردبر به تخلیه سریع براده های داغ کمک می کنند. هنگام کار با این مته، حفظ فشار ثابت و ملایم، عدم استفاده از حالت چکشی دریل و به کارگیری مداوم روغن روان کار برای پیشگیری از دفرمه شدن و سوختن مته الزامی است.
مته گرد بر ام دی اف و چوب
برای سوراخ کاری چوب های طبیعی، نئوپان و صفحات MDF از مته گردبر کربن استیل استفاده می شود. دندانه های این مته ها درشت تر و با فاصله بیشتر طراحی شده اند تا خاک اره و تراشه های چوب به سرعت از درون فنجانی گردبر خارج شوند و از داغ شدن و سوختن لبه های کار جلوگیری به عمل آید. این ابزار در صنایع کابینت سازی و دکوراسیون جهت تعبیه داکت های کابل کاربرد وسیعی دارد. سرعت چرخش دریل برای چوب می تواند بالاتر باشد تا برشی صاف و بدون لب پریدگی حاصل شود.
مته گرد بر سنگ و گرانیت
سنگ های ساختمانی و گرانیت به دلیل بافت بسیار متراکم، تنها با مته های گردبر مجهز به سگمنت های الماسه صنعتی قابل سوراخ کاری هستند. لبه این گردبرها به جای دندانه های اره ای، پوششی از پودر الماس یا سگمنت های یکپارچه الماسه دارد که با روش سایش پیشروی می کنند. این مته ها برای نصب شیرآلات روی صفحات کابینت گرانیتی و عبور لوله ها کاربرد دارند. سوراخ کاری سنگ حتما باید به روش مرطوب انجام شود تا گردوغبار مهار شده و از داغ شدن و ریزش سگمنت ها جلوگیری شود.
مته گردبر سرامیک
سرامیک و پرسلان متریال هایی بسیار سخت و در عین حال شکننده هستند. مته گردبر سرامیک دارای لبه ای پیوسته یا چاک دار الکتروپلیت شده با ذرات ریز الماس است. این ساختار بدون دندانه، مانع از ترک خوردن و لب پریدگی لعاب سرامیک در حین کار می شود. این گردبرها در کاشی کاری حمام و آشپزخانه جهت تعبیه خروجی لوله های آب نقشی کلیدی دارند. برای کار با این مته، شروع سوراخ کاری باید با زاویه ۴۵ درجه انجام شود تا مته روی سطح لیز سرامیک سر نخورد و سپس عمود شود.
مته گرد بر بتن
مته گردبر بتن یا گردبر الماسه دیوار، بدنه ای بسیار ضخیم دارد. این مته برای نفوذ در دیوارهای بتنی، آجر، سفال و مصالح سخت ساختمانی در پروژه های تاسیساتی طراحی شده است. سیستم اتصال این گردبر از نوع چهارشیار یا پنج شیار است تا ضربات چکش دریل را تاب بیاورد. هنگام کار با بتن مسلح، استفاده از این گردبر نیاز به مهارت بالایی دارد؛ زیرا برخورد سگمنت ها با میلگرد داخلی می تواند باعث شکستن ناگهانی الماسه ها شود.
مته گرد بر پلاستیک و پلی اتیلن
پلاستیک، پلکسی گلاس و لوله های پلی اتیلن به دلیل دمای ذوب پایین، نیازمند گردبری با دندانه های تیز و زاویه برش خاص هستند. مته گردبر مخصوص پلاستیک بهترین گزینه برای این متریال هاست. دندانه های ریز این مته حرارت کمتری تولید کرده و از ذوب شدن لبه های پلاستیک و چسبیدن آن به بدنه مته جلوگیری می کنند. این ابزار در لوله کشی فاضلاب و ساخت جعبه های تقسیم کاربرد فراوان دارد. برای دستیابی به برشی تمیز، استفاده از سرعت متوسط دریل و اعمال فشار ملایم الزامی است تا پلاستیک ترک نخورد.
مته گرد بر شیشه
شیشه حساس ترین متریال برای سوراخ کاری است و کوچک ترین لرزش باعث شکستن آن می شود. مته گردبر شیشه فاقد دندانه بوده و لبه پیشانی آن با پودر الماس نرم پوشانده شده است تا شیشه را به آرامی بساید. ساختار توخالی آن به آب اجازه می دهد مستقیم به محل سایش نفوذ کند. سوراخ کاری شیشه باید با سرعت بسیار پایین دریل، بدون فشار عمودی و در یک حوضچه آب کوچک روی شیشه انجام شود. لرزش دریل در این فرآیند با استفاده از شابلون های مخصوص کنترل می شود.
مته گرد بر متغیر
مته گردبر متغیر یا پرگاری، ابزاری منحصربه فرد است که به کاربر اجازه می دهد شعاع برش را به دلخواه تنظیم کند. این ابزار دارای یک محور مرکزی و دو بازوی مدرج مجهز به تیغه های برنده تنگستن کارباید است. بیشترین کاربرد گردبر متغیر در سوراخ کاری کناف، چوب و کامپوزیت برای نصب چراغ های سقفی (هالوژن) است. مزیت بزرگ این مته، بی نیازی از خرید چندین گردبر با سایزهای مختلف است. هنگام استفاده، تنظیم دقیق و همسان هر دو بازو جهت حفظ بالانس دریل و جلوگیری از لرزش خطرناک الزامی است.
مته گرد بر نمونه بردار
مته گردبر نمونه بردار ابزاری صنعتی است که برای استخراج هسته ای استوانه ای از بتن، آسفالت یا صخره به کار می رود. این مته ها طول بلندی دارند و روی دستگاه های کرگیر نصب می شوند. لبه های آن ها به سگمنت های الماسه فوق سخت مجهز است و برای تست مقاومت بتن در آزمایشگاه های عمران یا ایجاد بازشوهای بزرگ تاسیساتی استفاده می شوند. این فرآیند تخصصی نیاز به جریان مداوم آب برای خنک کاری دارد تا از قفل شدن مته درون بتن ضخیم جلوگیری شود.
روش اصولی انتخاب مته گردبر مناسب
انتخاب اصولی گردبر ضامن کیفیت کار و طول عمر ابزار است. برای انتخاب مناسب مته گرد بر باید به موارد زیر توجه کنید.
- مشخص کردن جنس سطح کار
- تطابق سایز شفت دریل با دنباله گردبر (چهارشیار، پنج شیار یا گرد)
- توجه به عمق سوراخ کاری و انتخاب ارتفاع مناسب کاسه مته
- دور چرخش دریل را بر اساس سختی متریال
نتیجه گیری
مته های گردبر ابزارهای استوانه ای کارآمدی هستند که سوراخ کاری دقیق در قطرهای بزرگ را روی متریال های مختلف ممکن می سازند. این ابزارها شامل مدل های کبالت و بی متال برای فلز، چوب و پلاستیک، مته های الماسه برای سنگ، سرامیک، بتن و شیشه، و مدل های تخصصی متغیر و نمونه بردار هستند.