بسیاری از قطعات موتور، سیستم ترمز، جلوبندی و بخش برق خودرو با ابزارهای عمومی باز نمی شوند یا در زمان نصب مجدد دچار خطای تنظیم می شوند. ابزار تخصصی مکانیک خودرو مجموعه ای از تجهیزات طراحی شده برای عیب یابی، باز و بست قطعات و انجام تعمیرات استاندارد است. اصلی ترین ابزار هایی که هر تعمیرکار حرفه ای باید داشته باشد شامل: انوع آچار ترکمتر، دستگاه دیاگ، کمپرسور فنر، پولی کش و تجهیزات تست برق هستند.

ضروری ترین ابزارهای تخصصی مکانیک خودرو

هر بخش خودرو ساختار فنی متفاوتی دارد و به ابزار متناسب با همان سیستم نیاز پیدا می کند. بنابراین براساس کاربرد ابزار های تخصصی تعمیر خودرو به 4 دسته زیر تقسیم می شوند:

• ابزارهای ضروری باز و بست قطعات موتور
• ابزارهای تخصصی سیستم تعلیق و جلوبندی
• ابزارهای مخصوص سیستم ترمز خودرو
• ابزارهای ویژه برق و دیاگ ماشین

ابزارهای باز و بست قطعات موتور

موتور خودرو دارای پیچ ها و قطعاتی با گشتاور مشخص است که باز و بسته کردن آن ها بدون ابزار دقیق می تواند باعث خرابی موتور شود. یکی از مهم ترین ابزارهای این بخش، ست بکس کامل با سری های متنوع است. این ابزار امکان باز کردن پیچ های شمع، سرسیلندر، منیفولد و اجزای داخلی موتور را فراهم می کند. آچار جغجغه ای با دندانه ریز برای فضاهای محدود موتور کاربرد بالایی دارد. در بسیاری از خودروهای امروزی فضای اطراف موتور فشرده است و ابزارهای معمولی امکان مانور کافی ندارند، بنابراین با استفاده از آچارهای بلند و باریک دسترسی به پیچ های عمقی ساده تر می شود.

ابزارهای تخصصی سیستم تعلیق و جلوبندی

سیستم تعلیق و جلوبندی تحت فشار دائمی وزن خودرو و ضربات جاده قرار دارد؛ به همین دلیل تعمیر این بخش بدون ابزار تخصصی خطرناک است. دستگاه تست جلوبندی و ابزارهای اندازه گیری زاویه چرخ برای تنظیم دقیق فرمان و جلوگیری از سایش نامتقارن لاستیک کاربرد دارند. سیبک کش یکی از ابزارهای ضروری در این بخش است. این ابزار بدون وارد کردن ضربه مستقیم، قطعاتی مانند سیبک فرمان یا طبق را جدا می کند. پرس هیدرولیک نیز برای جا زدن بوش ها و بلبرینگ های سیستم تعلیق استفاده می شود. نصب غیراستاندارد بوش ها باعث ایجاد لرزش و صدای اضافی در خودرو می شود.

ابزارهای مخصوص سیستم ترمز خودرو

آچار عقب زن پیستون ترمز برای جمع کردن پیستون کالیپرهنگام تعویض لنت کاربرد دارد. دستگاه هواگیری ترمز نیز نقش مهمی در حفظ عملکرد هیدرولیکی سیستم ترمز دارد. وجود هوا در مدار روغن ترمز باعث نرم شدن پدال و کاهش قدرت ترمزگیری می شود. ابزار هواگیری فرآیند تخلیه هوا را با فشار کنترل شده انجام می دهد. میکرومتر ترمز دیسکی، برای اندازه گیری ضخامت لنت ها از دیگر تجهیزات مهم است. کاهش ضخامت دیسک از حد استاندارد باعث افزایش دمای ترمز، لرزش فرمان و کاهش توان توقف خودرو می شود.

ابزارهای تخصصی برق و دیاگ خودرو

بیشتر خودروهای جدید به واحد کنترل الکترونیکی مجهز هستند و عیب یابی آن ها بدون تجهیزات تخصصی تقریبا غیرممکن است. دستگاه مولتی متر دیجیتال برای اندازه گیری ولتاژ، مقاومت و تست سلامت مدارهای الکتریکی استفاده می شود. لامپ تست و اسیلوسکوپ خودرویی نیز برای بررسی عملکرد سنسورها و سیگنال های ECU کاربرد دارند. برخی خطاهای برقی تنها از طریق تحلیل شکل موج سیگنال قابل تشخیص هستند. دستگاه دیاگ حرفه ای مهم ترین ابزار این بخش محسوب می شود. این دستگاه با اتصال به  ECU، کدهای خطا را استخراج کرده و داده های لحظه ای موتور، گیربکس، سنسورها و سیستم های ایمنی را نمایش می دهد.

ابزارهای تخصصی مورد استفاده مکانیک های حرفه ای

برخی ابزارها در همه بخش های تعمیر خودرو استفاده می شوند و نقش مهمی در افزایش دقت تعمیر دارند. مهم ترین ابزار تخصصی مکانیک خودرو که در اکثر قسمت های استفاده  می شود شامل موارد زیر هستند:

• آچار ترکمتر
• پولی کش و بلبرینگ کش
• کمپرسور فنر
• دستگاه دیاگ خودرو  

آچار ترکمتر

آچار ترکمتر برای بستن پیچ ها با گشتاور استاندارد طراحی شده است. بسیاری از قطعات مانند پیچ سرسیلندر، چرخ ها یا قطعات سیستم تعلیق نیاز به نیروی بستن مشخص دارند. سفت کردن بیش ازحد پیچ باعث شکستگی یا آسیب رزوه می شود و بستن ضعیف نیز احتمال باز شدن قطعه را افزایش می دهد. ترکمترهای دیجیتال دقت بالاتری دارند و مقدار گشتاور را به صورت عددی نمایش می دهند. استفاده از این ابزار در تعمیرات مدرن یک الزام فنی محسوب می شود.

پولی کش و بلبرینگ کش

پولی کش و بلبرینگ کش برای خارج کردن قطعات فشاری بدون آسیب به شفت یا بدنه استفاده می شوند. پولی دینام، بلبرینگ چرخ یا قطعات فشرده موتور نباید با ضربه جدا شوند؛ زیرا احتمال تاب برداشتن یا ترک خوردگی وجود دارد. مدل های سه شاخه نیروی یکنواخت تری به قطعه وارد می کنند و احتمال آسیب را کاهش می دهند.

کمپرسور فنر

فنرهای سیستم تعلیق تحت فشار بسیار بالایی قرار دارند و باز کردن آن ها بدون ابزار تخصصی خطر جدی ایجاد می کند. کمپرسور فنر، فنر کمک فنر را در حالت فشرده نگه می دارد تا مکانیک بتواند قطعات را با ایمنی باز کند.

دستگاه دیاگ خودرو

دستگاه دیاگ حرفه ای تنها برای نمایش خطا نیست. این دستگاه امکان ریست سرویس، کدینگ  ECU، برنامه ریزی برخی قطعات و بررسی داده های زنده خودرو را فراهم می کند. در خودروهای جدید، بسیاری از ایرادات بدون تحلیل اطلاعات ECU قابل شناسایی نیستند. دیاگ های پیشرفته حتی می توانند وضعیت انژکتورها، فشار سوخت، عملکرد سنسور اکسیژن و زمان جرقه را به صورت لحظه ای نمایش دهند.

انتخاب بهترین ابزار تخصصی مکانیک خودرو

انتخاب ابزار مناسب تاثیر مستقیمی بر کیفیت تعمیر، سرعت انجام کار و طول عمر تجهیزات دارد. بنابراین برای انتخاب ابزار تخصصی مکانیک خودرو حتما به نکات زیر توجه داشته باشید

توجه به نوع تعمیرات و خودروهای تحت پوشش

نوع ابزار باید با مدل خودرو و سطح تعمیرات هماهنگ باشد. تعمیرکار خودروهای داخلی به ابزار متفاوتی نسبت به تعمیرکار خودروهای اروپایی نیاز دارد. برخی خودروها از پیچ های خاص، سیستم های الکترونیکی پیشرفته یا ابزارهای اختصاصی کارخانه ای استفاده می کنند.

بررسی کیفیت ساخت و دوام ابزار

ابزارهای ساخته شده از فولاد کروم وانادیوم مقاومت بیشتری در برابر فشار و خوردگی دارند. کیفیت پایین ابزار باعث لب پر شدن سری ها، شکستن آچار یا کاهش دقت اندازه گیری می شود. خرید ابزار ارزان اما کم کیفیت هزینه تعمیرات را در بلندمدت افزایش می دهد.

اهمیت ارگونومی و سهولت استفاده

ابزار ارگونومیک فشار کمتری به دست و مچ وارد می کند و خستگی مکانیک را کاهش می دهد. دسته ضدلغزش، وزن متعادل و طراحی مناسب در استفاده طولانی مدت اهمیت زیادی دارد. مکانیک هایی که روزانه ساعت های طولانی کار می کنند، تاثیر طراحی ابزار را به وضوح احساس می کنند.

نتیجه گیری

سیستم موتورخودرو، جلوبندی، سیستم ترمز و سیستم برق ، هرکدام برای انجام تعمیرات به ابزار مخصوص خود نیاز دارند. تجهیزاتی مانند آچار ترکمتر، کمپرسور فنر، پولی کش و دستگاه دیاگ از مهم ترین ابزارهای  تخصصی مکانیک خودروهستند که باعث کاهش خطا، جلوگیری از آسیب به قطعات و افزایش دقت تعمیر می شوند.